Spring naar inhoud

Een tijdje geleden las ik een artikel van psychiater Dirk de Wachter. En oh wat zegt deze man rake dingen. Ik ben al jong begonnen zelf te bedenken wat de zin is van mijn leven. Dit alles kwam voort uit een periode in mijn leven waarin ik in de overtreffende trap leerde omgaan met teleurstelling. Mijn vader verliet ons gezin. Een levensgrote levensles dat het niet alleen maar feest is. Hoe vreselijk en verdrietig ook, ik heb er heel veel van geleerd. Het heeft mij enorm geholpen bij de volgende vreselijkste tijd van mijn bestaan, namelijk het moment dat mijn lief ziek werd en hij overleed. Want blijkbaar heeft John Lennon gelijk, "life is what happens to you while you're busy making other plans." En zoals ik als dertienjarige toevlucht zocht bij mijn familie, vrienden en vriendinnen, zo deed ik dat nu weer. Delen en samen zijn. Samen zien dat het leven soms erg lastig kan zijn, maar dat daarnaast er ook altijd nog mooie dingen zijn. Geen grote hoogdravende zaken, maar kleine dingen waar je dan toch van kunt genieten.

Dit is natuurlijk een vrij extreem voorbeeld van het leren omgaan met teleurstelling. Toch is dit wat ik ook vaak tegen ouders zeg; "Leer je kind omgaan met het feit dat sommige dingen in het leven nou eenmaal niet leuk zijn". Dat dat erbij hoort. Ouders hebben de neiging om het paadje van hun kinderen vrij te maken van obstakels en gedoe. Uit liefde natuurlijk. Je houdt zoveel van je kind, je kunt het niet verdragen hem of haar verdrietig te zien. Je wilt je kind beschermen tegen pijn en ellende. Tranen direct drogen en liefdevol "Stil maar" in het oor fluisteren. Maar is dit verstandig? Het is nu eenmaal zo dat je niet ongeschonden door het leven komt? En is het dan niet de taak van ons ouders onze kinderen te leren daarmee te dealen? Ze te zeggen dat ze best even mogen huilen. Want hoe je ook je best doet verlies, gemis, problemen, ze horen bij het leven. Het leven is geen Instagram, Facebook of snapchat met filters om oneffenheden weg te werken. Het leven is niet alleen maar leuk.

Waar het om gaat is dat we onze kinderen leren dat er nou eenmaal ook verdriet op je pad komt. Maar dat je er altijd voor ze zult zijn. Dat het kind verdriet, groot of klein, mag delen. En dat je het als ouder niet op kan lossen, maar dat je er wel bent om te praten en te knuffelen. Ze te leren omgaan met die emoties .

Daarnaast moeten we kinderen leren genieten van gewone dingen. We hoeven niet ieder weekend naar een pretpark. Gewoon samen aan tafel eten, met elkaar de dag doorspreken. Of samen de hond uitlaten en genieten van de natuur. Zoals Dirk de Wachter zegt: 'De prachtigheid van de gewoonheid.'

Ken je dat? Je wilt je kind een hapje geven en je opent zelf ook je mond.

Dit komt door spiegelneuronen. Spiegelneuronen zijn hersencellen in de pariëtale en premotorische cortex die geactiveerd worden wanneer we zelf een handeling uitvoeren óf als we iemand anders deze handeling zíen uitvoeren.

De spiegelneuronen zorgen voor imitatie van de handeling van de ander. Baby’s kunnen dat al heel vroeg. Als je je baby in je armen hebt en je tong uitsteekt zal je baby deze handeling gaan imiteren. Je zult wel wat geduld moeten hebben. Het is zoeken, proberen en oefenen, maar door de actieve spiegelneuronen is je baby in staat dit te imiteren. Baby’s leren op deze manier heel veel.

Imiteren is een vaardigheid die zich verrassend snel ontwikkelt. Een kindje van ruim een jaar kan een week nadat een gebeurtenis heeft plaatsgevonden deze nog nadoen, omdat het zich dat nog herinnert. Een half jaar later kan een kind zich een gebeurtenis van 4 maanden daarvoor nog herinneren.

Spiegelneuronen worden dus actief als je een ander iets ziet doen en jij het imiteert, maar ze worden nog actiever als je een handeling van een ander op een passende manier kunt aanvullen. Je zou ze dus ook wel interactieneuronen kunnen noemen.

Deze hersencellen zijn erg belangrijk voor het begrijpen van de sociale wereld (sociale cognitie). Zonder deze hersencellen zouden wij de handelingen, intentie en emoties van anderen niet begrijpen. Ze maken dat wij empathisch kunnen zijn.

We kennen allemaal het gevoel als je je kind ziet vallen. Je voelt als ware zelf de pijn. Dit komt door dat jouw spiegelneuronen zeer actief worden. Net zo actief als bij je kind die daadwerkelijk gevallen ís. Deze afstemming zorgt voor verbinding. Door aan te sluiten met een passende handeling worden de spiegelneuronen van beiden nog actiever.

We gaan er vanuit, aangezien een baby meteen na de geboorte de mond- en tongbewegingen kan imiteren, dat we al met een aantal spiegelneuronen worden geboren. Het ontwikkelen van spiegelneuronen gebeurt door interactie. Het kind imiteert de ouders en de ouders imiteren het kind. Hoe meer interactie, hoe meer spiegelneuronen.

Belangrijk is dus wel het goede voorbeeld te geven. Voor je het weet imiteert je kind iets wat je liever niet geïmiteerd ziet. 😉

 

Al jarenlang hoor ik ouders zeggen dat hun kinderen zo goed tussen de lijntjes kunnen kleuren. En vol trots showen ze dan de kleurplaten die hun kinderen vaak met tong uit de mond en menig aanwijzing van diezelfde ouders hebben ingekleurd. En al jarenlang ben ik dan degene die zegt dat ze juist búiten die lijntjes zouden moeten kleuren.

In letterlijke zin, we moeten die stomme kleurplaten sowieso in de ban doen, omdat het killing is voor het ontwikkelen van creativiteit. Oké, dat is misschien wat rigoureus, ik weet dat er kinderen zijn die het heerlijk vinden iets in te kleuren. En dat is ook goed, maar laat ze dan in ieder geval zélf die lijntjes tekenen. Geef ze een gewoon vel papier en vraag ze na de tijd wat ze allemaal getekend hebben. Ze zullen je verbazen. 😊

Maar ook in figuurlijke zin is het belangrijk dat er buiten de lijntjes gekleurd wordt. En weet je wat nu zo grappig is, dat is dus precies gedrag wat nou eenmaal bij kinderen hoort. Kinderen moeten namelijk ontwikkelen, ontdekken, onderzoeken en daarbij uitvinden hoe het leven werkt. Daarbij horen gedragingen die wij, als volwassenen niet altijd kunnen waarderen.

Jassen vergeten, schoenen door de hele gang, overal aanzitten, niet even rustig kunnen zitten, rennen door de winkel en ga zo maar door.

”Waarom doe je dat nou? Ik heb toch al honderd keer gezegd dat ik wil dat je je schoenen netjes op het schoenenrek zet?”

In de perfecte wereld zouden kinderen dat ook doen. Ze schoppen hun schoenen namelijk niet overal en nergens uit om jou te pesten. Ze hebben gewoon een ander belang, bijvoorbeeld heel nodig moeten plassen of zo snel mogelijk kunnen spelen. Is dat erg? Niet echt. Het gaat hier over je eigen verwachtingen en als je kinderen hebt moet je die soms, nee vaak, bijstellen. Dit betekent overigens niet dat je alles maar moet accepteren. Zeker niet.  Zoals ik in mijn vorige blog al schreef geven regels en grenzen ook veiligheid. Maar kies je gevechten. Bekijk per situatie of het voor jou/jullie zo’n groot probleem is dat je daar de strijd over aan wil gaan. Want als je alles wil bevechten dan heb je een dagtaak én het leven wordt dan wel érg ongezellig.  Ga er vanuit dat je kind bepaald gedrag niet laat zien om jou te pesten. Het is aan jou/jullie als ouder(s) te bepalen wat voor jou een echt probleem is en wat je accepteert.

Kinderen zijn nog niet altijd instaat te kiezen voor wat goed voor ze is. Denk aan ontbijten met een zak chips of een drie jarige die maar niet naar bed wil. Hier zul je als ouder dus moeten bepalen wat goed is voor het kind, de strijd aangaan en daarbij consequent en duidelijk zijn. Kies je gevechten en win ze! En ja dat kan gepaard gaan met huilen, driftbuien en dramatische taferelen van jezelf ter aarde werpen. Maar hé, dat mag best even.

En wordt het je te gortig doordat je kind de hele buurt bij elkaar gilt aan tafel omdat het geen chips mag, zeg dan dat je best even boos mag zijn, maar dat het moet stoppen met gillen. Stopt het gedrag niet zet dan gerust je kind even apart. Leg uit dat boos zijn niet erg is, maar dat je door het gillen elkaar niet meer kan verstaan aan tafel en dat je daar last van hebt. Wees eerlijk en in het hier en nu. Net als je kind. Een kind kan namelijk niks met ‘ik leer je hoe je je aan tafel moet gedragen voor later.’ Vertel je kind dat als het klaar is met gillen het weer aan tafel kan komen zitten. Hiermee wijs je bepaald gedrag af, maar je wijst niet het kind af. En hou je eigen emoties onder controle. Want een gillende vader of moeder is nou niet echt een voorbeeld als je wilt dat je kind stopt met gillen.

Je willen verbinden is een natuurlijke behoefte. In de visie schreef ik al dat baby's bepaald gedrag vertonen om zo nabijheid, bescherming en verzorging uit te lokken. Het is dus belangrijk dat er naast te zorgen voor primaire basisbehoeften als slapen en eten, er ook emotionele zorg is. Dat een kind leert dat je er voor hem of haar bent. Dat het kind op je kan vertrouwen.

Om daaraan te kunnen voldoen moet je dus goed in contact zijn met je kindje. Je moet aandacht hebben voor je kindje en zien aan de signalen die je kind afgeeft welke behoeften het heeft. Zo kun je aan die behoeften voldoen en dat zorgt er voor dat je kind zich veilig gaat voelen. Het weet dat het altijd op iemand kan bouwen en vertrouwen. Vanuit die veiligheid en nabijheid kan een kind de wereld gaan ontdekken. Het zien en begrijpen van die signalen noemen we ook wel sensitiviteit. Het adequaat reageren daarop noemen we ook wel responsiviteit.

Als je niet meer sensitief reageert op de signalen van een kind dan zal het alles uit de kast halen om toch die verbinding weer te krijgen. Als dat niet lukt zal het kind gefrustreerd raken, nog beter zijn best gaan doen, gaan gillen en huilen. Als dit aanhoudt en de (emotionele) verbinding wordt niet herstelt dan zal dit leiden tot een onveilige hechting.

Een mooi voorbeeld van dit principe zie je in het 'Still face experiment'

Je ziet het kindje samen met de moeder. Het kind geeft signalen af, de moeder reageert sensitief, spiegelt het kind en ze zijn volledig in contact. Dan draait de moeder zich om en als ze haar kind weer aankijkt, reageert ze totaal niet meer op de signalen die haar kindje afgeeft. Er is geen sociale interactie meer. Wat er dan gebeurt... Kijk zelf maar.

WhatsApp